Je zegt ja. Terwijl je nee bedoelt. Je neemt de vergadering over van een collega die afzegt, pakt het project op dat eigenlijk niet bij jou hoort, blijft net iets langer dan je had gepland. Niet omdat je wilt — maar omdat je niet goed weet hoe je het anders moet doen.
En als iemand je vraagt hoe het gaat, zeg je: 'goed, druk'. Want dat klopt ook. Alleen klopt het al veel te lang.
Grenzen stellen wordt vaak gepresenteerd als een vaardigheid. Iets wat je kunt leren met de juiste techniek of de juiste zin. Maar in de praktijk is het geen kwestie van woorden — het begint bij voelen.
Waarom grenzen stellen zo moeilijk is
De meeste mensen die moeite hebben met grenzen stellen, zijn niet onzeker of zwak. Ze zijn juist vaak loyaal, betrokken, verantwoordelijk. Ze willen het goed doen — voor anderen, voor hun werk, voor de mensen om hen heen.
Maar ergens in die loyaliteit is het contact met zichzelf dunner geworden. Ze weten dat ze grenzen hebben, maar ze voelen ze niet meer goed. Of ze voelen ze wel, maar duwen dat gevoel weg omdat er toch iets gedaan moet worden.
Dat patroon bouwt zich op. En op een dag merk je dat je al zo lang over je eigen grens bent gegaan, dat je niet meer weet waar hij ligt.
Het lichaam weet het eerder dan het hoofd
Er is iets opvallends aan grenzen: je lichaam registreert ze eerder dan je bewuste gedachten. Een gevoel van spanning als je een verzoek krijgt. Lucht die je inhoudt. Schouders die optrekken. Een knoop in je maag.
Die signalen zijn er niet voor niets. Ze zijn informatie. Maar wie jarenlang heeft geleerd om door te zetten, heeft ook geleerd om die informatie te negeren.
Neurowetenschapper Antonio Damasio beschrijft in Descartes' Error hoe lichaamssignalen — wat hij 'somatische markers' noemt — een essentiële rol spelen in hoe we beslissingen nemen. Wie die signalen niet meer opmerkt, verliest een stuk zelfsturing. Niet door gebrek aan wilskracht, maar door gebrek aan contact met zichzelf.
Grenzen stellen is geen techniek
Er zijn veel boeken en trainingen die je leren om 'nee' te zeggen. Ze geven je formules, zinnen, strategieën. En soms helpt dat — als je weet wat je wilt, maar alleen de woorden mist.
Maar voor veel mensen zit het probleem dieper. Niet in de formulering, maar in het vermogen om te voelen wat je wilt. Pas als je weet wat jouw grens is — niet in je hoofd, maar in je lijf — kun je er ook echt voor opkomen.
Dat is precies wat ik in mijn werk tegenkom. Mensen die uitleggen dat ze 'gewoon nee moeten zeggen', maar zodra het moment er is, het toch niet doen. Niet omdat ze het niet willen. Maar omdat het contact met dat interne signaal er op dat moment niet is.
Wat haptonomie toevoegt
In mijn praktijk in Groesbeek (gemeente Berg en Dal) werk ik als haptonomisch counselor en coach met mensen die vastlopen in werk of privé — en bij wie grenzen stellen een terugkerend thema is. Haptonomie helpt je daarbij op een manier die gesprekken alleen niet bereiken.
We werken niet alleen met wat je denkt en zegt, maar ook met wat je lichaam laat zien. Waar zit de spanning? Wat verandert er als je een grens probeert te stellen? Hoe voelt het als je 'nee' zegt — en hoe voelt het als je dat juist niet doet?
Dat is geen psychologische truc. Het is oefenen met werkelijk contact: met jezelf, met je grenzen, met wat jij nodig hebt om goed te functioneren.
Drie vragen die je nu kunt stellen
Je hoeft niet meteen in begeleiding. Je kunt ook beginnen met meer aandacht geven aan wat er al is. Drie vragen die daarbij helpen:
1. Wanneer zeg ik ja terwijl ik nee voel?
Niet om jezelf te veroordelen, maar om te beginnen met opmerken. Wat zijn de situaties? Wie zijn de mensen? Wanneer is dat gevoel het sterkst?
2. Wat doet mijn lichaam op dat moment?
Adem, schouders, buik, keel. Je hoeft niet meteen te interpreteren — alleen opmerken dat er iets is.
3. Wat heb ik daarna nodig om te herstellen?
Niet wat je 'zou moeten' voelen — maar wat je werkelijk nodig hebt om weer bij jezelf te komen.
Veelgestelde vragen over grenzen stellen en coaching
Ik wil wel grenzen stellen, maar bang om anderen teleur te stellen. Is dat normaal?
Heel normaal. En tegelijk: wie zichzelf structureel tekortdoet om anderen niet teleur te stellen, doet uiteindelijk beiden tekort. In begeleiding kijken we naar waar die angst vandaan komt en hoe je er anders mee kunt omgaan.
Is dit coaching of therapie?
Coaching richt zich op het heden en de toekomst — op gedrag, patronen en wat je wilt veranderen. Bij ernstige psychische klachten verwijs ik door. Lees meer over het verschil via coaching in Groesbeek.
Hoe snel merk ik resultaat?
Dat verschilt. Sommige mensen merken al na een paar sessies dat ze anders reageren in situaties die eerder lastig waren. Voor anderen duurt het langer. We werken op jouw tempo.
Herken je dit patroon?
Dan is er een eenvoudige eerste stap: een gesprek. Plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek van 20 minuten — om te kijken of mijn aanpak aansluit bij wat jij nodig hebt. Geen verplichtingen, wel eerlijkheid.
Bronnen:
Damasio, A. (1994). Descartes' Error. Putnam Publishing.
Van der Kolk, B. (2014). The Body Keeps the Score. Viking Press.
