Je functioneert prima. Je baan gaat goed, je regelt je zaken, mensen kunnen op je bouwen. En toch is er iets, een vermoeidheid die niet weggaat, een afstand tot jezelf die je niet goed kunt benoemen. Vraagt iemand ernaar, dan komt er: "gaat wel" of "druk, maar goed."
Dat is niet omdat er niets is. Het is omdat er vaak geen taal voor is.
Waarom gevoelens uiten voor veel mannen zo lastig is
Veel mannen die bij mij komen, kunnen feilloos uitleggen wát er speelt. Ze hebben het geanalyseerd, er iets over gelezen, er met zichzelf over gepraat in het hoofd. Maar tussen weten dát er iets speelt en het ook echt voelen in je lijf, zit een gat. En in dat gat blijft verandering vaak steken.
Psychologen noemen dit fenomeen normatieve mannelijke alexithymie: niet het onvermogen om gevoelens te hébben, maar het onvermogen om ze te herkennen, te benoemen en te uiten, aangeleerd doordat jongens al vroeg leren dat functioneren, doorzetten en het overzicht bewaren de manier is om gewaardeerd te worden.
Dat werkt lange tijd ook prima. Tot het lichaam een grens trekt die het hoofd niet zag aankomen: aanhoudende spanning, een burn-out, of een relatie die vastloopt omdat er "niets aan de hand is" terwijl er duidelijk iets aan de hand is.
De signalen: hoe merk je dat dit bij jou speelt?
- Je kunt precies uitleggen wat er mis is, maar het verandert er weinig door
- Je voelt je "leeg" of "afgesloten" zonder dat je kunt zeggen waarvan
- Anderen zeggen dat je afstandelijk overkomt, terwijl je van binnen juist veel voelt
- Je merkt spanning pas als je lichaam het afdwingt, bijvoorbeeld hoofdpijn, buikklachten, slapeloosheid
- Ontspannen lukt pas als je "moet" van je lijf, nooit uit eigen beweging
Herken je een aantal van deze punten? Dan is de kans groot dat je gevoelens wél aanwezig zijn, maar dat de toegang ertoe is verdwenen, niet dat er niets te voelen valt.
Wat er dan wél helpt
Haptonomie begint niet bij het gesprek, maar bij het lichaam, bij wat je merkt op het moment zelf, in plaats van bij wat je erover kunt vertellen. Geen omweg via inzicht, maar direct contact met wat er is: spanning, weerstand, opluchting, ruimte.
Voor mannen die gewend zijn om het zelf op te lossen, is dat vaak een opluchting in plaats van een confrontatie. Je hoeft het niet meteen te kunnen benoemen. Je mag het eerst gewoon merken. Van daaruit ontstaat vanzelf taal, niet omdat je moet, maar omdat er nu iets is om woorden aan te geven.
Dit sluit aan bij wat ik ook beschrijf in grenzen stellen op je werk: veel patronen van aanpassen en doorgaan zitten dieper dan gedrag alleen, ze zitten in wat je jezelf wel en niet toestaat te voelen.
Lichaam en hoofd tegelijk
In mijn praktijk in Groesbeek (gemeente Berg en Dal) werk ik als haptonomisch counselor met mannen die goed functioneren, maar merken dat ze zichzelf al jaren organiseren rond wat anderen nodig hebben, en steeds minder weten wat zij zelf voelen. Haptonomie voegt een laag toe die praten alleen niet bereikt: je leert het contact met je eigen lichaam en gevoel te herstellen, in je eigen tempo.
Veelgestelde vragen over mannen en gevoelens uiten
Betekent het dat er iets mis is, als ik moeilijk over mijn gevoelens praat? Nee. Het is een aangeleerd patroon, geen tekortkoming. De meeste mannen die dit herkennen, voelen wél veel, de verbinding met die gevoelens is alleen minder toegankelijk geworden en de woorden ervoor zijn niet aangeleerd.
Is dit hetzelfde als therapie? Nee. Haptonomie is lichaamsgericht en richt zich op ervaren in plaats van analyseren. Het kan prima naast een gesprekstraject bestaan, en is geen vervanging van medische of psychologische behandeling.
Moet ik meteen emotioneel worden tijdens een sessie? Nee, dat hoeft niet en het is ook geen doel op zich. Het gaat om contact maken met wat er werkelijk is, dat kan rust zijn, spanning, of iets heel anders.
Herken je jezelf hierin?
Dan is er één goede eerste stap: even kennismaken. Niet om meteen alles te moeten kunnen benoemen, maar om te voelen of deze aanpak bij je past. Plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek van 20 minuten. Geen verplichtingen, wel eerlijkheid.
Dit artikel is bedoeld als herkenning en informatie, geen diagnose. Vermoed je een burn-out of andere psychische klachten? Raadpleeg je huisarts of bedrijfsarts.
Bronnen: Levant, R.F. (1998). Desperately Seeking Language: Understanding, Assessing, and Treating Normative Male Alexithymia. In: Pollack, W.S. & Levant, R.F. (Eds.), New Psychotherapy for Men. Fischer, A.H. & LaFrance, M. (2015). Gender and Emotion Regulation. In: Gross, J.J. (Ed.), Handbook of Emotion Regulation.