Waarom je pas ná een gesprek merkt dat je boos, verdrietig of gestrest was

Je loopt het gesprek uit en denkt: dat ging prima. Pas in de auto, of 's avonds op de bank, voel je het alsnog — de irritatie, het verdriet, de spanning die er tijdens het gesprek zelf niet leek te zijn.

Veel mensen herkennen dit: pas achteraf merken wat er eigenlijk speelde. Niet omdat ze het niet voelden, maar omdat ze het op het moment zelf niet konden voelen.

Voelen gebeurt niet automatisch op tijd

Ons vermogen om lichaamssignalen waar te nemen — hoe je hart klopt, waar spanning zit, wat een emotie in je lijf doet — heet interoceptie. Neurowetenschapper A.D. Craig beschreef hoe dit systeem continu informatie doorgeeft, maar dat de meeste mensen die informatie pas bewust registreren als de rest van het brein er ruimte voor maakt. Tijdens een lastig gesprek is die ruimte er vaak niet: je bent bezig met reageren, formuleren, overleven. Het voelen komt pas als het "veilig" is — vaak dus achteraf.

Waarom dit geen zwakte is, maar een patroon

Bij sommige mensen is dit patroon zo vertrouwd geworden dat het bijna automatisch gaat: eerst doen wat nodig is, dan pas — soms uren later — voelen wat het met je deed. Op de korte termijn werkt dat goed; je blijft functioneren. Op de lange termijn zorgt het ervoor dat je jezelf voortdurend een beetje mist. Je reageert op wat er gebeurde, in plaats van op wat er nu gebeurt.

Hoe je dichter bij het moment zelf komt

Het goede nieuws: dit is te trainen. Niet door harder je best te doen om "in het moment te voelen", want dat werkt averechts — hoe meer druk, hoe minder ruimte om te voelen. Het werkt eerder andersom: door vaker, in rustige momenten, te oefenen met voelen wat er in je lijf gebeurt, wordt het makkelijker om dat ook te doen wanneer het spannend wordt.

Dat is een groot deel van wat er in haptonomie gebeurt: niet praten óver wat je voelt, maar in het moment zelf ervaren wat er in je lichaam gebeurt — zodat dat besef zich niet meer pas uren later aandient.

Veelgestelde vragen

Is dit hetzelfde als emoties onderdrukken? Niet bewust. Onderdrukken is een keuze; dit is vaak een automatisch patroon waarbij je het simpelweg nog niet voelt op het moment zelf.

Kan dit te maken hebben met mijn opvoeding? Bij veel mensen is dit patroon inderdaad al vroeg aangeleerd — bijvoorbeeld als voelen vroeger niet de ruimte kreeg. Het is dan een aangeleerde overlevingsstrategie, geen persoonlijkheidskenmerk.

Wat kan coaching of haptotherapie hierin betekenen? Beide helpen je om het contact met je lichaam te herstellen, zodat je sneller — en op het moment zelf — merkt wat een situatie met je doet.

Een eerste stap

Herken je dat vertraagde gevoel — pas achteraf beseffen wat er speelde? Dan is dat een goed startpunt.

Een traject begint altijd met een gratis kennismakingsgesprek van 20 minuten, zonder verplichtingen.

Plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek: kirstenvanrumpt.nl/contact

Dit artikel is bedoeld als herkenning en informatie, geen diagnose. Heb je aanhoudende klachten? Raadpleeg altijd eerst je huisarts.

Bronnen:

• Craig, A.D. (2002). How do you feel? Interoception: the sense of the physiological condition of the body. Nature Reviews Neuroscience, 3(8), 655–666.
• Van der Kolk, B. (2014). The Body Keeps the Score. Viking Press.